จังหวัดยะลาเดินหน้าขับเคลื่อนการลดโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) อย่างเป็นระบบ ภายหลังการลงนามบันทึกความเข้าใจ (MOU) บูรณาการความร่วมมือระหว่างหน่วยงานสาธารณสุข องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ภาคประชาสังคม ภาคการศึกษา และภาคเอกชน ภายใต้แนวคิด “NCD Ecosystem” เพื่อยกระดับการดูแลสุขภาพประชาชนผ่านการจัดการสภาพแวดล้อมทางสังคมในระดับพื้นที่
 |
 |
 |
โดยดำเนินงานใน 3 ลักษณะ กลไกนโยบาย จากพื้นที่สู่จังหวัด
การขับเคลื่อนแบ่งออกเป็น 3 กลไกหลัก ได้แก่
1.การขับเคลื่อนเชิงนโยบายระดับจังหวัด ผ่านสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดยะลา เสนอผู้ว่าราชการจังหวัด เพื่อจัดตั้ง คณะกรรมการ NCDs ระดับจังหวัด ที่มีระบบรายงาน ติดตาม และขับเคลื่อนอย่างต่อเนื่อง
2.การสร้างมาตราการองค์กร โดยกลุ่มหน่วยงานที่ลงนาม MOU นำแนวคิดไปพัฒนาเป็นมาตรการระดับองค์กรก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงภายในหน่วยงาน
3.การดำเนินการสร้างรูปธรรมระดับพื้นที่ ครอบคลุมพื้นที่ดำเนินงานรวม 25 พื้นที่ รวมถึง 4 เทศบาลนำร่อง ได้แก่ เทศบาลนครยะลา เทศบาลสะเตงนอก เทศบาลบุดี และเทศบาลตำบลยุโป
(check mark) ด้านงบประมาณ ได้รับการสนับสนุนจาก สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) ผ่านกองทุนสุขภาพตำบล และสามารถเชื่อมโยงกับแผนพัฒนาจังหวัดยะลา โดยมี องค์การบริหารส่วนจังหวัดยะลา (อบจ.) ทำหน้าที่เป็นพี่เลี้ยงหลัก ร่วมกับ สสส. สำนัก 6 และสำนัก 9
___________________________
 |
นายวีรพัฒน์ บุณฑริก รองผู้ว่าราชการจังหวัดยะลา กล่าวว่า การแลกเปลี่ยนเรียนรู้และการบูรณาการครั้งนี้ จะนำไปสู่การทำงานที่เกิดผลรูปธรรม ช่วยยกระดับการพัฒนาจังหวัดยะลาในระยะยาว โดยจังหวัดมีคำสั่งชัดเจนในการขับเคลื่อนแนวคิด “ยะลาขยับทั้งจังหวัด” เชื่อมการทำงานทุกภาคส่วนให้ไปในทิศทางเดียวกัน
____________________________
 |
 |
 |
เป้าหมายชัด 3 เรื่องใหญ่
ลดเสี่ยง – ลดพึ่งยา – สร้างสภาพแวดล้อมให้เอื้อสุขภาพ
การขับเคลื่อน NCD Ecosystem จังหวัดยะลามีเป้าหมายหลัก 3 ประการ คือ
1. ลดการเกิด NCDs ในกลุ่มคนรุ่นใหม่อายุ 30 ปีขึ้นไป ซึ่งเป็นกลุ่มเสี่ยงสำคัญ ผ่านมาตรการป้องกันและการออกแบบสภาพแวดล้อมตั้งแต่ต้นทาง
2. สนับสนุนผู้ป่วยลดการพึ่งพายา โดยเน้นการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม สุขภาพกาย–ใจ และวิถีชีวิต
3. สร้างสภาพแวดล้อมให้เอื้อต่อสุขภาพเพื่อลด NCDs พร้อมลดการเข้าถึงปัจจัยเสี่ยงในระดับชุมชนอย่างเป็นรูปธรรม
____________________________
 |
 |
ต่อยอดพื้นที่นำร่อง สู่ตำบล NCDs และ 25 ชุมชนสุขภาพ
การดำเนินงานต่อยอดจากพื้นที่นำร่องเดิม 6 พื้นที่ สู่การพัฒนา ตำบล NCDs นำร่อง 9 พื้นที่ และ 25 ชุมชนย่อยผักปลอดภัย โดยได้รับการสนับสนุนจาก สสส. สช. มอ. พร้อมพัฒนานวัตกรรมสุขภาพที่สอดคล้องกับบริบทพื้นที่และวิถีชีวิตมุสลิม “พารากอตสุขภาพตามหลักศาสนาอิสลาม”
•การปรับสภาพแวดล้อมและพื้นที่ออกกำลังกายให้เหมาะกับช่วงเวลาการทำงานและฤดูกาลกรีดยาง
• การใช้นวัตกรรมแอปพลิเคชันและแรงจูงใจเชิงพฤติกรรม
• การสร้างสภาพแวดล้อมเอื้อสุขภาพผ่านร้านน้ำ พื้นที่สาธารณะ และสถาปัตยกรรมชุมชน
____________________________
 |
 |
สปสช. เขต 12 จัดเวิร์กช็อปเขียนโครงการงบกองทุนพื้นที่
หนุนสร้าง “NCD Ecosystem” เปลี่ยนระบบรักษา สู่ระบบป้องกันอย่างยั่งยืนในจังหวัดยะลา เพื่อขับเคลื่อน
โดยมี นายภก.สมชาย ละอองพันธ์ นักวิชาการหลักประกันสุขภาพ สปสช. เขต 12 เป็นวิทยากรหลักในการจัดเวิร์กช็อปครั้งนี้ เป็นการต่อยอดจากพื้นที่นำร่อง 6 พื้นที่ ที่ได้พัฒนาเป็นต้นแบบเชิงรูปธรรม ทั้งด้านการปรับสภาพแวดล้อม มาตรการชุมชน และการเก็บข้อมูลเชิงวิจัย เพื่อสนับสนุนการจัดการ NCDs อย่างมีหลักฐานเชิงประจักษ์ โดยมีเป้าหมายสำคัญคือ การเปลี่ยนผ่านจาก “ระบบรักษา” ไปสู่ “ระบบป้องกันและส่งเสริมสุขภาพ” ที่ยั่งยืนและประชาชนมีส่วนร่วม
กลุ่มเป้าหมายของการอบรมประกอบด้วย
• ผู้รับผิดชอบกองทุนหลักประกันสุขภาพตำบล
• บุคลากร รพ.สต. และศูนย์สุขภาพชุมชน
• แกนนำเครือข่ายพื้นที่
• ทีมสมัชชาสุขภาพจังหวัดยะลา
ที่ร่วมกันออกแบบทิศทางการลดโรค ลดปัจจัยเสี่ยง และสร้างระบบสุขภาพ
มีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเข้าร่วมจำนวน 15 แห่ง ครอบคลุมพื้นที่อำเภอเมือง กรงปินัง ยะหา และรามัน รวมถึงหน่วยบริการปฐมภูมิและ รพ.สต. ในพื้นที่เดียวกัน พร้อมแกนนำเครือข่ายพื้นที่ละ 2 คน รวมผู้เข้าร่วมเวิร์กช็อปทั้งสิ้น 70 คน ดังนี้
- อำเภอเมือง (เทศบาลนครยะลา , เทศบาลสะเตงนอก, เทศบาลบุดี , เทศบาลตำบลยุโป , อบต.บันนังสาเร็ง , อบต.หน้าถ้ำ , อบต.ลิดล)
a. ศูนย์สุขภาพชุมชนตลาดเก่า , รพ.สต.สะเตงนอก/ รพ.สต.เปาะยานิ , รพ.สต.บ้านบุดี/ รพ.สต., .รพ.สต.ยุโป , รพ.สต..บันนังสาเร็ง , รพ.สต.หน้าถ้ำ , รพ.สต.ลิด
- อำเภอกรงปินัง (อบต.กรงปินัง)
a. รพ.สต.อุเผะ
- อำเภอยะหา (อบต.บาโงยซิแน)
a. รพ.สต.บาโงยซิแน
- อำเภอรามัน (อบต.บือมัง , อบต.ยะต๊ะ , อบต.บาลอ , เทศบาลโกตาบารู)
a. (รพ.สต.บาโงย , รพ.สต.บือมัง , รพ.สต.กอตอตือร๊ะ , รพ.สต.ยะต๊ะ , รพ.สต.บาลอ, รพ.สต.โกตาบารู )
(check mark) การขับเคลื่อนครั้งนี้ถือเป็นกลไกสำคัญในการเสริมศักยภาพพื้นที่ให้สามารถใช้กองทุนสุขภาพตำบลเป็นเครื่องมือเชิงนโยบาย เพื่อพัฒนาระบบสุขภาพที่เน้นการป้องกันโรค ลดการพึ่งพาการรักษา และสร้างสภาพแวดล้อมเอื้อต่อสุขภาพในระดับชุมชน อันจะนำไปสู่การลดภาระโรค NCDs ของจังหวัดยะลาอย่างยั่งยืนในระยะยาว
___________________________
 |
 |
 |
การขับเคลื่อน NCDs มีกลไกอบจ.สำคัญ คือ
• บทบาท รพ.สต.ถ่ายโอนปรับดำเนินงานเน้น ด้านสุขภาพองค์รวมทุกมิติ
• บทบาทหนุนเสริมการทำงานร่วมกองทุนฟื้นฟูสุขภาพ
• บทบาท องค์กรภายใต้ อบจ.ปรับสร้างมาตรการส่งเสริมบุคลากรในองค์กร
• บทบาท อบจ.ในการพัฒนาคุณภาพชีวิต โรงเรียนในสังกัด อบจ. โรงเรียนปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและสภาพแวดล้อมให้เอื้อต่อการเป็นโรค NCDs
 |
 |
 |
ยะลาพิสูจน์แนวคิด “สุขภาพไม่ใช่เรื่องของโรงพยาบาล”
การขับเคลื่อนครั้งนี้สะท้อนชัดว่า “การลด NCDs ไม่ใช่แค่เรื่องของโรงพยาบาลแต่คือภารกิจร่วมของทั้งจังหวัด” โดยการบูรณาการนโยบาย งบประมาณ ข้อมูล และพลังภาคี จะทำให้ยะลาก้าวสู่การเป็นต้นแบบ NCD Ecosystem ของพื้นที่ชายแดนใต้อย่างยั่งยืน
___________________________
รายงานโดย สช.ต