เมื่อวันที่ 4 มิถุนายน 2569 กองโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข จัดการประชุมคณะอนุกรรมการขับเคลื่อนแผนปฏิบัติการด้านการป้องกันและควบคุมโรคไม่ติดต่อของประเทศไทย (พ.ศ. 2566–2570) ด้านการสร้างระบบนิเวศที่เอื้อต่อการจัดการโรคไม่ติดต่อของประเทศ (NCD Ecosystem) ครั้งที่ 1/2569 เพื่อแลกเปลี่ยนความก้าวหน้า ติดตามผลการดำเนินงาน และกำหนดทิศทางการขับเคลื่อนงานร่วมกันในระยะต่อไป
การประชุมครั้งนี้มีผู้แทนจากหน่วยงานภาครัฐ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ภาควิชาการ ภาควิชาชีพ ภาคประชาสังคม และเครือข่ายที่เกี่ยวข้อง เข้าร่วมทั้งในห้องประชุมและผ่านระบบออนไลน์ สะท้อนให้เห็นถึงความสำคัญของการทำงานแบบบูรณาการเพื่อรับมือกับปัญหาโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) ซึ่งเป็นสาเหตุการเสียชีวิตและภาระค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพที่สำคัญของประเทศ
นายสมเกียรติ พิทักษ์กมลพร ผู้ช่วยเลขาธิการคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ ได้นำเสนอผลการขับเคลื่อน NCD Ecosystem ในพื้นที่รูปธรรม 8 จังหวัดนำร่อง และพื้นที่ขยายผลรวม 13 จังหวัด โดยเน้นการสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการมีพฤติกรรมสุขภาพที่ดีในทุกกลุ่มวัย โดยเฉพาะวัยทำงาน ซึ่งเป็นกำลังสำคัญของประเทศ ผ่านการส่งเสริมกิจกรรมทางกาย การเข้าถึงอาหารสุขภาวะ การลดพฤติกรรมเนือยนิ่ง และการสร้างแรงจูงใจให้ประชาชนและหน่วยงานต่าง ๆ ร่วมปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ
 |
 |
ที่ประชุมได้ร่วมกันสะท้อนความท้าทายสำคัญในการขับเคลื่อนงาน โดยเฉพาะเรื่อง “ข้อมูล” ซึ่งยังเป็นช่องว่างสำคัญของระบบการทำงาน ปัจจุบันข้อมูลสุขภาพและข้อมูลปัจจัยเสี่ยงจากหลายหน่วยงานยังไม่สามารถเชื่อมโยงหรือเปิดใช้ร่วมกันได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ ส่งผลให้พื้นที่ไม่สามารถนำข้อมูลไปวิเคราะห์ วางแผน และติดตามผลการดำเนินงานได้อย่างครบถ้วน
นอกจากนี้ ยังมีข้อเสนอให้กำหนดนโยบายและเป้าหมายร่วมระดับประเทศที่ชัดเจน เพื่อให้ทุกภาคส่วนสามารถขับเคลื่อนไปในทิศทางเดียวกัน อาทิ โรงเรียนลดหวาน ลดเค็ม สถานที่ทำงานส่งเสริมกิจกรรมทางกาย การจัดสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาพในชุมชนและเมือง รวมถึงการสร้างแรงจูงใจทางเศรษฐศาสตร์พฤติกรรม (Behavioral Economics) เพื่อช่วยให้ประชาชนสามารถเลือกพฤติกรรมสุขภาพที่ดีได้ง่ายขึ้น
ที่ประชุมเห็นตรงกันว่า การแก้ปัญหา NCDs ไม่สามารถดำเนินการได้โดยภาคสาธารณสุขเพียงลำพัง แต่จำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วน ทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น สถานศึกษา สถานประกอบการ และชุมชน ในการร่วมกันออกแบบสภาพแวดล้อมทางกายภาพ สังคม และเศรษฐกิจที่เอื้อต่อการมีสุขภาพดี
ข้อเสนอสำคัญจากเวทีประชุม
- พัฒนาระบบข้อมูลกลาง (NCD Data Platform) ที่สามารถเชื่อมโยงและใช้ประโยชน์ร่วมกันระหว่างหน่วยงานและพื้นที่ได้จริง
- กำหนดมาตรการและเป้าหมายร่วมระดับประเทศที่ชัดเจน เพื่อให้ทุกภาคส่วนเข้าใจบทบาทและสามารถนำไปสู่การปฏิบัติได้อย่างเป็นรูปธรรม
- พัฒนาตัวชี้วัดด้าน NCD Ecosystem ที่สะท้อนการเปลี่ยนแปลงเชิงระบบ ทั้งด้านอาหาร กิจกรรมทางกาย สิ่งแวดล้อม และพฤติกรรมสุขภาพ
ส่งเสริมการใช้มาตรการทางเศรษฐศาสตร์พฤติกรรมและแรงจูงใจทางการเงิน เพื่อกระตุ้นให้ประชาชน สถานประกอบการ และองค์กรต่าง ๆ ร่วมสร้างสุขภาพดี
- ขยายผลต้นแบบ NCD Ecosystem จากพื้นที่นำร่องสู่ระดับประเทศ เพื่อสร้างการเปลี่ยนแปลงอย่างเป็นระบบและยั่งยืน
"การสร้าง NCD Ecosystem จึงไม่ใช่เพียงการลดจำนวนผู้ป่วยโรคไม่ติดต่อ แต่คือการสร้าง “สังคมที่ทำให้คนไทยมีสุขภาพดีได้โดยง่าย” ผ่านความร่วมมือของทุกภาคส่วน เพื่อรองรับสังคมสูงวัย ลดภาระค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพ และเสริมสร้างศักยภาพทางเศรษฐกิจของประเทศในอนาคต
 |
 |
 |
 |
