เมื่อวันที่ 19 ธันวาคม พ.ศ. 2568 ณ โรงเรียนบ้านไทยวิทยาคม ตำบลบ้านไทย อำเภอเขื่องใน จังหวัดอุบลราชธานี หน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน สถาบันการศึกษา และภาคประชาชน ร่วมกับอำเภอเขื่องใน จังหวัดอุบลราชธานี จัดกิจกรรม รณรงค์เกษตรปลอดการเผา เพื่อร่วมกันลดและป้องกันปัญหาฝุ่นละอองขนาดเล็ก (PM 2.5) ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อสุขภาพอนามัยของประชาชน เศรษฐกิจในระดับครัวเรือนและชุมชน ตลอดจนระบบนิเวศและภาคการเกษตรในพื้นที่
กิจกรรมดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งของการ ขับเคลื่อนนโยบายสาธารณะสู่การปฏิบัติจริงในระดับพื้นที่ ภายหลังจากองค์การบริหารส่วนตำบล หน่วยงานภาคีเครือข่าย ผู้นำชุมชน คณะกรรมการหมู่บ้าน และประชาชนในพื้นที่ตำบลบ้านไทย ได้ร่วมกันจัดกิจกรรมทอดผ้าป่าสามัคคี และประกาศใช้ “ธรรมนูญลดการเผา” ตำบลบ้านไทย อำเภอเขื่องใน จังหวัดอุบลราชธานี เมื่อวันที่ 9 ธันวาคม 2568
ธรรมนูญดังกล่าวถือเป็น ข้อตกลงร่วมของทุกภาคส่วนในพื้นที่ ในการลด ละ เลิกการเผาในที่โล่ง ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญของการเกิดฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM 2.5 โดยมุ่งเน้นการสร้างกลไกทางสังคม การมีส่วนร่วมของชุมชน และการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม เพื่อคุ้มครองสุขภาพประชาชน ลดผลกระทบด้านเศรษฐกิจ และรักษาสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน
นายภัทรพล สารการ นายอำเภอเขื่องใน เป็นประธานในพิธีเปิด พร้อมกล่าวมอบนโยบาย โดยเน้นย้ำถึง ความจำเป็นเร่งด่วนในการแก้ไขปัญหาการเผาในพื้นที่การเกษตรของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ตั้งเป้าหมายลดสถิติการเผาในพื้นที่ป่าและพื้นที่ทำการเกษตรอย่างเป็นรูปธรรมในปี พ.ศ. 2569
พร้อมทั้งเน้นการสร้างการรับรู้และกระตุ้นจิตสำนึกของประชาชนให้เข้าใจถึงสาเหตุและผลกระทบของปัญหา PM 2.5 เพื่อให้เกิดการปฏิบัติจริงในระดับพื้นที่ ผ่านการสร้างความร่วมมือของทุกภาคส่วน โดยนำ ธรรมนูญลดการเผา มาใช้เป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลงเชิงพฤติกรรมของเกษตรกรและชุมชน
ภายในงานมีกิจกรรมที่หลากหลาย อาทิ การมอบนโยบายการลดการเผา การถ่ายทอดองค์ความรู้และสาธิตทางเลือกทดแทนการเผา จากหน่วยงานภาครัฐและภาคเอกชน เช่น การใช้เครื่องจักรกลทางการเกษตร การอัดฟางและไถกลบตอซัง การใช้สารเร่งการย่อยสลายตอซัง ตลอดจนการจัดนิทรรศการให้ความรู้ การแสดงรณรงค์ลดการเผาจากนักเรียนในพื้นที่ การสาธิตการดับไฟป่าและการจัดทำแนวป้องกันไฟป่า
นอกจากนี้ ยังมีการ ประกวดคลิปรณรงค์และนวัตกรรมลดการเผา จากเยาวชนและชุมชนทั้ง 12 หมู่บ้าน เพื่อส่งเสริมบทบาทของเยาวชนและชุมชนในการเป็นพลังสำคัญในการแก้ไขปัญหา โดยมี นายชลธิษ จันทร์สิงห์ คณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ และ ดร.สมพันธ์ เตชะอธิก หัวหน้าโครงการป้องกันและแก้ไขปัญหามลพิษจากฝุ่นละอองขนาดเล็กที่มีผลกระทบต่อสุขภาพภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ร่วมเป็นคณะกรรมการตัดสินและมอบรางวัล
ในช่วงบ่าย มีการประชุมทีมวิชาการเพื่อหาแนวทางการศึกษาวิจัยและพัฒนาองค์ความรู้ในการป้องกันและแก้ไขปัญหามลพิษจากฝุ่นละอองขนาดเล็ก (PM 2.5) โดย นายทรงพล ตุละทา ผู้เชี่ยวชาญ สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ ได้นำเสนอแนวทางการใช้ เครื่องมือการประเมินผลกระทบต่อสุขภาพ (Health Impact Assessment: HIA) เพื่อสนับสนุนการกำหนดนโยบายและมาตรการเชิงพื้นที่
รวมถึงการใช้ ธรรมนูญสุขภาพ เป็นกรอบทิศทางในการขับเคลื่อนจากการมีส่วนร่วมของประชาชน และการบูรณาการความร่วมมือจากทุกภาคส่วน เพื่อพัฒนารูปแบบการจัดการปัญหาฝุ่นละอองขนาดเล็กที่เหมาะสมกับบริบทของอำเภอเขื่องในและจังหวัดอุบลราชธานี
นอกจากนี้ ยังมีการระดมความคิดเห็นเพื่อ ถอดบทเรียนการลดการเผาในพื้นที่โล่ง โดยมี ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.วลัญช์ชยา เขตบำรุง มหาวิทยาลัยวงษ์ชวลิตกุล ร่วมแลกเปลี่ยนกรณีศึกษาธรรมนูญหยุดเผา เพื่อสะท้อนบทเรียนความสำเร็จ ปัจจัยเอื้อ และข้อเสนอเชิงนโยบายในการขับเคลื่อนการหยุดเผาในระดับพื้นที่
การดำเนินงานดังกล่าวเน้นหลักการ การป้องกัน การมีส่วนร่วมของชุมชน และการพัฒนาอย่างยั่งยืน เพื่อคุ้มครองสุขภาพของประชาชน ลดผลกระทบจากฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM 2.5 และสร้างคุณภาพชีวิตที่ดีให้กับประชาชนในระยะยาว
