“เมื่อเทคโนโลยีเป็นสะพานแห่งความหวัง” การเดินทางสู่หัวใจของคนที่ถูกลืม


VIEW: 37   SHARE: 0     30-08-2025

เรื่อง: ฐิติยากร ศรีทิน, ปรานอม โอสาร ศูนย์วิชาการนโยบายระบบสุขภาพท้องถิ่น

ระยะทาง ๖๐๒ กิโลเมตร ความห่างไกลที่ใกล้ใจ...เสียงรถยนต์ดังเบาลงเมื่อเราเดินทางลึกเข้าไปในจังหวัดลำปาง พื้นที่ขนาด ๑๒,๕๓๓ ตารางกิโลเมตรที่แผ่กิ่งก้านไปตามหุบเขาและป่าไผ่ ระยะทาง ๖๐๒ กิโลเมตรจากกรุงเทพฯ ไม่ใช่แค่ตัวเลขบนป้ายบอกทาง แต่เป็นช่องว่างยาวนานระหว่างความหวังกับความจริง ระหว่างคนป่วยกับหมอ

ทีมวิจัยของเราภายใต้โครงการวิจัยการต่อยอดจากระบบโทรเวชกรรม (Telemedicine) สู่ระบบบริการสุขภาพทางไกลบูรณาการ (Telehealth) และศูนย์นวัตกรรมการจัดการระบบสุขภาพปฐมภูมิต้นแบบ องค์การบริหารส่วนจังหวัดลำปาง ลำพูน และกระบี่ ประกอบด้วย นพ.ปรีดา แต้อารักษ์ ประธานศูนย์วิชาการนโยบายระบบสุขภาพท้องถิ่น (ศสท.) และที่ปรึกษาสำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (สช.) นพ.วีระศักดิ์ เครือเทพ จากหน่วยบริหารและจัดการทุนวิจัยและนวัตกรรมด้านการพัฒนาระดับพื้นที่ (บพท.) และ น.ส.ปรานอม โอสาร หัวหน้า ศสท. เดินทางมาที่นี่ด้วยภารกิจหนึ่ง: การค้นหาคำตอบว่าระบบ iHealthcare จะสามารถเป็นสะพานเชื่อมความห่างไกลนี้ได้หรือไม่

 

--- บ้านไม้หลังเล็ก เรื่องเล่าใหญ่หลวง ---

ตัวบ้านไม้หลังเล็กๆ ดูใหม่ แต่เงียบเหงา เมื่อเราเดินเข้าไป จึงพบกับเจ้าของบ้าน – คุณตาและคุณยายที่อาศัยอยู่เพียงลำพังสองคน เมื่อซักประวัติการรักษาทั้งสองคนไม่ได้ไปโรงพยาบาลนานมากแล้ว เพราะการเดินทางลำบาก ต้องมีค่าใช้จ่ายหลายบาท รายได้ก็ไม่มี มีแต่เบี้ยยังชีพเท่านั้น

คุณตาคนนี้มีอะไรพิเศษ เขาจะมองไม่เห็นว่าเรายืนอยู่ตรงไหน แม้เราจะโบกมือหรือขยับตัว เพราะเขาเกือบจะมองไม่เห็นแล้ว จากโรคต้อเนื้อที่ปกคลุมดวงตาทั้งสองข้าง

"หมอเขาบอกว่าผ่าตัดได้ แต่ตากลัว... กลัวมันจะเจ็บ กลัวไปแล้วจะไม่กลับมาเหมือนเดิม" คุณตาพูดด้วยเสียงเศร้า ขณะที่คุณยายนั่งข้างๆ เงียบๆ

 

ดร.ไชยนันท์ ทยาวิวัฒน์ รองนายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดลำปาง (อบจ.ลำปาง) ผู้ที่ผลักดันให้ลำปางเป็นจังหวัดนำร่องระบบ iHealthcare เล่าให้ฟังว่า ปัญหาของคนในพื้นที่ห่างไกลไม่ใช่แค่เรื่องระยะทาง แต่เป็นเรื่องของความกลัว ความไม่แน่ใจ และความเหงา เวลาป่วยแล้วต้องเดินทางไปโรงพยาบาลคนเดียว หรือลูกหลานต้องเสียเวลาและค่าใช้จ่าย จึงมีความจำเป็นต้องอาศัยเทคโนโลยีที่ทันสมัยเข้ามาช่วยดูแลกลุ่มเปราะบางห่างไกลเหล่านี้ ในการดูแลสุขภาพคนลำปางทั้งกายและใจ

หลังจากศึกษาความจำเป็นด้านสุขภาพของพื้นที่ (Health Needs) เป็นเวลาเกือบหนึ่งปี พบว่าประชาชนจำนวนมากยังคงอาศัยอยู่ในพื้นที่ห่างไกล มีฐานะยากจน และเข้าถึงบริการสุขภาพได้ยากลำบาก

 

--- การเปลี่ยนแปลงในนาทีเดียว ---

เมื่อทีมวิชาชีพ อบจ. และเจ้าหน้าที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) เข้าไปตรวจคุณยายและคุณตาด้วยระบบ iHealthcare สิ่งที่เกิดขึ้นคือความมหัศจรรย์เล็กๆ

"คุณยายเป็นความดันโลหิตสูง มีอาการปวดขาและหลัง เดินทางค่อนข้างลำบาก แต่ทีมแพทย์และเจ้าหน้าที่ รพ.สต. บอกคุณยายว่าโรคปวดขาและหลังจะทุเลาลงได้หากทำกายภาพบ่อยๆ เดี๋ยวจะมีนักกายภาพของ อบจ. ลงพื้นที่ไปสอนท่าทางต่างๆ ให้ รวมถึงคุณยายก็เริ่มมีอาการตามีภาวะเป็นต้อกระจก ที่เกิดการโดนควัน ฝุ่น จำนวนมากๆ แต่ทางเจ้าหน้าที่ รพ.สต. จะจ่ายยาหยอดตาให้เบื้องต้นก่อน”

“ส่วนคุณตา หมอบอกว่ารักษาได้ครับ ต้อเนื้อนี้ถ้าผ่าตัดออก คุณตาจะมองเห็นได้ใหม่ มันไม่เจ็บ ใช้เวลาไม่นาน" หมอพูดผ่านหน้าจอ พร้อมกับอธิบายขั้นตอนอย่างละเอียด

คุณยายที่เงียบมาตลอด ค่อยๆ พูดขึ้นมา "ถ้าอย่างนั้น... ยายจะพาตาไปหาหมอ ยายรู้สึกดีใจที่ได้คุยกับหมอโดยตรง ไม่ต้องเดินทางไกล แต่รู้สึกว่ามีหมอใกล้ตัว"

 

--- สะท้อนความจริงของสังคม ---

เรื่องราวของคุณตาและคุณยายสะท้อนความจริงอันโหดร้าย ความยากจน - ไม่มีเงินเดินทางไปรักษาตัวที่โรงพยาบาลใหญ่ ความเจ็บป่วย - ต้องทนกับความทุกข์ทรมานจากโรคที่รักษาได้ ความห่างไกล - เป็นช่องว่างใหญ่เกินกว่าจะข้าม การเข้าไม่ถึงบริการ - ระบบสุขภาพที่ไม่ครอบคลุมทุกพื้นที่

แต่เมื่อระบบ iHealthcare เข้ามา สิ่งเหล่านี้กลับกลายเป็น ความหวัง - เทคโนโลยีที่เข้าถึงได้ง่าย ความอบอุ่น - การได้พูดคุยกับแพทย์โดยตรง ความใกล้ชิด - ระยะทางไม่ใช่อุปสรรคอีกต่อไป ความเท่าเทียม - โอกาสในการรักษาที่เท่าเทียมกัน

 

เมื่อเทคโนโลยีมีหัวใจ

หนึ่งปีที่ผ่านมา การทำงานร่วมกันระหว่าง สช. บพท. และ อบจ.ลำปาง ได้พิสูจน์ให้เห็นแล้วว่า ระบบ iHealthcare ไม่ได้เป็นแค่เทคโนโลยี แต่เป็นสะพานแห่งความหวัง รอยยิ้มของคุณยายในวันที่เราจากมา และคำพูดของคุณตาที่ว่า "ขอบคุณที่ทำให้มีความหวังที่จะมองเห็นอีกครั้ง" นั่นคือคำตอบที่ชัดเจนที่สุด

ประชาชนในพื้นที่ห่างไกลไม่ได้ต้องการเป็นคนที่ถูกลืม พวกเขาต้องการเพียงแค่โอกาส โอกาสในการมีสุขภาวะที่ดีและยั่งยืน เท่าเทียมกับคนในเมือง ระบบ iHealthcare คือสะพานแห่งโอกาสนั้น - เชื่อมต่อความห่างไกลด้วยความใกล้ชิด เติมเต็มความหวังในใจคนที่เคยรู้สึกว่าถูกทิ้งไว้ข้างหลังเมื่อเทคโนโลยีมีหัวใจ ระยะทางก็กลายเป็นเพียงตัวเลข และความหวังกลายเป็นความจริง

 

NHCO Q&A