… ใบบัว
ในวันที่โลกกำลังเปลี่ยนผ่านจากพลังงานฟอสซิลที่นับวันจะหมดไป สู่พลังงานสะอาดที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม “สระบุรี” ไม่ได้มองว่านี่เป็นเพียงทางเลือก แต่คือ “ทางรอด” ของจังหวัดที่มีความเข้มข้นทางอุตสาหกรรมสูงที่สุดแห่งหนึ่งของไทย
ทำไมต้อง "สระบุรีโมเดล" ?
สระบุรี คือยุทธศาสตร์สำคัญด้านพลังงาน มีกำลังการผลิตไฟฟ้าสูงถึง ๕,๐๕๘ MW แต่ในขณะเดียวกันก็แบกรับปัญหาการปล่อยก๊าซเรือนกระจกและมลภาวะสะสม จากการวิเคราะห์พบว่า "พลังงานแสงอาทิตย์บนหลังคา" (Solar Rooftop) คือขุมทรัพย์พลังงานที่มีศักยภาพสูงสุดของจังหวัด (๑,๐๙๖.๕๓ ktoe) จึงกลายเป็นที่มาของ “สระบุรีแซนด์บ็อกซ์” (Saraburi Sandbox) เมืองต้นแบบคาร์บอนต่ำแห่งแรกของประเทศไทย
เพื่อให้แผนงานนี้เกิดขึ้นได้จริง สระบุรีได้วางโครงสร้างการพัฒนาไว้ ๕ แนวคิดหลัก หรือ ๕ เสาหลักขับเคลื่อนสระบุรีสู่ความยั่งยืน ประกอบด้วย
Energy Transition: เปลี่ยนผ่านสู่พลังงานสะอาดด้วยโซลาร์ลอยน้ำ ไฮโดรเจน และระบบโครงข่ายไฟฟ้าอัจฉริยะ (Smart Grid)
Green Industry: ผลิตปูนซีเมนต์คาร์บอนต่ำ (ไฮดรอลิกซีเมนต์) และเทคโนโลยีดักจับคาร์บอน
Circular Economy: เปลี่ยนวัสดุเหลือใช้จากเกษตรและอุตสาหกรรมเป็นพลังงานทดแทน
Low Carbon Agriculture: ส่งเสริมพืชพลังงาน เช่น หญ้าเนเปียร์ และเกษตรทฤษฎีใหม่
Green Space: เพิ่มพื้นที่สีเขียวเพื่อกระตุ้นการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ
จากเวทีสมัชชาสุขภาพจังหวัดสระบุรี และสมัชชาสุขภาพแห่งชาติ ครั้งที่ ๑๘ ได้เกิดข้อเสนอที่มุ่งเน้นการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน ดังนี้
- ด้านบริหารจัดการ: จัดทำแผนยุทธศาสตร์บูรณาการร่วมกันทุกภาคส่วน ไม่ใช่ต่างคนต่างทำ
- ด้านความรู้และทักษะ: สร้าง "แพลตฟอร์มข้อมูลกลาง" และฝึกอบรม "ช่างชุมชน" เพื่อให้ประชาชนติดตั้งและบำรุงรักษาโซลาร์เซลล์ได้อย่างมั่นใจ
- ด้านมาตรฐานและคุ้มครองผู้บริโภค: สุ่มตรวจผลิตภัณฑ์และสร้างมาตรฐาน "แผงโซลาร์มือสอง" รวมถึงแบตเตอรี่เพื่อความปลอดภัย
- ด้านการเข้าถึง: การไฟฟ้าฯ ต้องสนับสนุนการติดตั้งแบบ Solar On-grid ในราคาที่เข้าถึงง่าย
- ด้านเกษตรและสาธารณสุข: ติดตั้งโซลาร์เซลล์ในกลุ่มวิสาหกิจชุมชน และโรงพยาบาล/รพ.สต. ทุกแห่งเพื่อลดภาระค่าไฟฟ้า
- ด้านการเงิน: สนับสนุน "สินเชื่อดอกเบี้ยต่ำ" ผ่านสหกรณ์เพื่อเป็นทุนให้ครัวเรือนติดตั้งโซลาร์เซลล์
- ด้านสิ่งแวดล้อม: จัดตั้ง "ศูนย์ส่งเสริมพลังงานสะอาดชุมชน" และระบบจัดการขยะอิเล็กทรอนิกส์จากแผงโซลาร์เซลล์ที่หมดสภาพ
--- ก้าวต่อไปในปี ๒๕๖๙ เมื่อนโยบายเริ่ม "กินได้" ---
จุดเด่นของ "สระบุรีโมเดล" คือการไม่ทิ้งนโยบายไว้บนกระดาษ แต่เป็นการเชื่อมโยงจากสมัชชาสุขภาพแห่งชาติ ลงสู่การปฏิบัติจริงในพื้นที่ โดยสิ่งที่ต้องจับตามองในปี ๒๕๖๙ คือ
ด้านความรู้และทักษะ: สร้าง "แพลตฟอร์มข้อมูลกลาง" และฝึกอบรม "ช่างชุมชน" เพื่อให้ประชาชนติดตั้งและบำรุงรักษาโซลาร์เซลล์ได้อย่างมั่นใจ
พลังงานที่จับต้องได้: เราจะได้เห็นภาพประชาชนเข้าถึงแหล่งเงินทุน และโรงพยาบาลมีงบประมาณเหลือไปใช้ดูแลผู้ป่วยจากการประหยัดค่าไฟด้วยแสงอาทิตย์
นี่คือบทพิสูจน์ว่า "นโยบายสาธารณะ" เมื่อผ่านกระบวนการมีส่วนร่วมอย่างเข้มข้นแล้ว จะสามารถเปลี่ยนชีวิตผู้คนและขับเคลื่อนโลกใบนี้ให้หมุนต่อได้อย่างยั่งยืนเพียงใด
